Lezing Alie Zwinderman en Lenie Degen over gevolgen oorlog

GIETEN - De Historische Vereniging Gemeente Gieten en Bibliotheek Gieten zullen in het kader van 80 jaar Vrijheid Gieten een duolezing door Alie Zwinderman en Lenie Degen organiseren. De lezing vindt plaats op donderdag 18 september vanaf 19.30 in café Veninga aan Boddeveld 2 in Gieten.

Alie Zwinderman (Gieten, juli 1945) is vlak na de bevrijding geboren als dochter van Jans en Martha Zwinderman. Haar vader heeft ze echter nooit gekend, want hij is in mei 1945, enkele weken voor de geboorte van Alie, overleden in een hospitaal in het voormalige Oost-Duitsland. Tijdens de oorlog is Jans actief in het verzet. Martha weet dat haar man actief is in het verzet, maar kent geen details. Zelfs de schuilnaam van Jans is haar niet bekend. Jans werkt als gemeentesecretaris in Sleen. Hij heeft daar te maken met de NSB-burgemeester Pieter ten Hoorn van wie hij regelmatig de gesprekken afluistert om mensen te kunnen waarschuwen voor een naderende arrestatie. Het noodlot slaat toe op 13 januari 1945. Onverwachts gaat de deur open en krijgt hij te horen dat hij moet meekomen; hij is door landwachten gearresteerd. Hij wordt via Emmen overgebracht naar het Huis van Bewaring in Assen. Na twee maanden wordt hij via verschillende kampen in Duitsland naar Wöbbelin vervoerd. Daar verblijft hij een paar weken onder erbarmelijke omstandigheden. Op 2 mei 1945 wordt kamp Wöbbelin bevrijd door de Amerikanen. Jans behoort tot de overlevenden, maar overlijdt twee weken na de bevrijding in een hospitaal, volledig ziek en uitgeput. Alie groeit op met haar moeder en de ouders van Martha. Moeder is voor de buitenwereld moedig en positief, maar Alie ziet ook haar verdrietige kant: ze is vaak stil en down. Dat geeft spanningen tussen Alie en haar moeder. Over de oorlog wordt niet gesproken en Alie snapt daarom vaak niet wat er aan de hand is. Ook wil ze haar moeder geen verdriet aandoen door naar haar vader te vragen. Pas vele jaren later is zij zover dat ze zelf wil onderzoeken, wat er met haar vader en moeder in het verleden is gebeurd. Zo vallen veel puzzelstukjes op hun plaats en kan zij in 2011 naar buiten treden met het boek Jouw hart sta ik nooit meer af.

Lenie Degen (Amsterdam, 1951) vertelt het verhaal van haar grootvader Pieter ten Hoorn, NSB-burgemeester tijdens oorlogstijd, en de impact van de oorlog op haarzelf en haar familie. Hoewel Lenie zelf na de oorlog is geboren, voelt ze de gevolgen daarvan wel degelijk. Wanneer bij familiebijeenkomsten het woord vader of opa viel, ontstond er een ijzige stilte. Een onprettige, bijna bedroefde sfeer. Al heel jong beseft Lenie dat er iets speelt binnen de familie waar men liever niet over praat. Grootvader Pieter ten Hoorn is al ruim voor het uitbreken van de oorlog voor de ARP politiek actief als gemeenteraadslid in Hoogeveen. In 1935 sluit hij zich aan bij de NSB en in 1939 wordt hij gemeenteraadslid voor de NSB in Amsterdam. In 1943 krijgt hij de kans om terug te keren naar zijn geliefde Drenthe: hij wordt benoemd tot NSB-burgemeester in Sleen. Na de bevrijding wordt Pieter ten Hoorn gearresteerd en veroordeeld tot een gevangenisstraf van anderhalf jaar. Hij zit zijn straf uit als geïnterneerde in Kamp Westerbork. Na zijn vrijlating in 1947 blijkt het erg moeilijk om een nieuw leven op te bouwen; hij wordt door de buitenwereld niet geaccepteerd en overal buitengesloten. Lenie groeit op in een familie waar niet over de oorlog gesproken wordt. Schaamte om iets te vragen en angst om iets verkeerds te zeggen overheersen. Kennelijk is het te pijnlijk om erover te praten. ,,Mijn moeder was onschuldig, maar vanwege mijn opa voelde zij zich wel haar hele leven schuldig. Hoe kun je je schuldig voelen zonder zelf schuldig te zijn?” Als volwassene besluit Lenie op zoek te gaan naar het verleden. Ze ontdekt het ware verhaal rond haar opa en begrijpt daardoor beter waarom dit haar eigen leven zo beïnvloedt. Lenie Degen is als hulpverlener actief bij Stichting Werkgroep Herkenning, een organisatie voor hulp aan (klein)kinderen van politiek foute ouders en Duitse militairen. In 2018 verscheen haar boek Versteende stilte waarin ze de stilte rondom haar grootvader vanwege zijn NSB-lidmaatschap beschrijft.

Deze avond is ook te bezoeken door niet-leden, consumpties zijn verplicht. Er is geen pinbetaling mogelijk. Voor meer informatie kan contact opgenomen worden met de Historische Vereniging g.uil59@kpnmail.nl of 06-15546823. Informatie staat ook op www.historischevereniginggieten.nl of www.bibliotheekgieten.nl.