Attentielijst voor bedreigde wilde bomen en struiken in Drenthe

REGIO - Wilde (autochtone) bomen en struiken vormen de basis van de biodiversiteit van oude bossen, houtwallen, heggen en struwelen. In Nederland komen ongeveer honderd soorten voor, waarvan de helft wordt bedreigd in hun voortbestaan. Ook in Drenthe is er een proces van uitsterven gaande. Daarom is er een attentielijst voor bedreigde wilde bomen en struiken in Drenthe samengesteld, die nu beschikbaar is in de kennisbank van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE).

Door goed beheer van groeiplaatsen is het mogelijk de trend van uitsterven te keren en de populaties wilde bomen en struiken in Nederland weer te laten groeien. Om te weten over welke soorten het gaat, hebben Ecologisch Adviesbureau Maes, bureau Wilde bomen en Landschapsbeheer Flevoland in opdracht van de RCE per provincie zogenoemde ‘attentielijsten’ opgesteld. Deze lijsten geven een overzicht van de bedreigde wilde populaties van inheemse boom- en struiksoorten per provincie. 

Opmerkelijk is dat in Drenthe enkele inheemse soorten ontbreken, of vrijwel ontbreken, die we in diverse provincies buiten Noord-Nederland veelal algemeen aantreffen, zoals rode kornoelje, winterlinde, wintereik en haagbeuk. De wintereik en de kale struweelroos en mogelijk de bosroos zijn recent in Drenthe uitgestorven. Enkele soorten als Gelderse roos, gewone vogelkers, wilde hazelaar, heggenroos ,zwarte bes en wilde kardinaalsmuts zijn niet bedreigd, maar steeds kwetsbaarder geworden door aanplant van niet-autochtoon plantgoed van deze soorten. Op de attentielijst staan verder onder meer de jeneverbes, meidoorns en de beuk. De volledige lijst is hier te lezen.

Aandacht vragen
Met de attentielijst wordt er aandacht gevraagd voor deze bedreigde en kwetsbare bomen en struiken in Drenthe en moet het de focus van beheerders, overheden en groene organisaties leggen op het behoud hiervan. Dit is haalbaar, omdat het slechts om 3 procent van het totaal aan bos- en landschapselementen gaat waarvoor speciaal beheer nodig is. Er wordt voor elke provincie een attentielijst samengesteld. Het uiteindelijke doel is om van elke soort op de lijst een levensvatbare provinciale populatie te behouden. Populaties van deze soorten verdienen voorrang bij beheer om te voorkomen dat er nog meer populaties in de provincie uitsterven.

Oorspronkelijke biodiversiteit
Wilde bomen en struiken behoren tot onze autochtone flora. Deze soorten hebben zich aangepast aan de lokale omstandigheden, zijn minder vatbaar voor ziektes, beter bestand tegen klimaatverandering en zijn het centrum voor een uitgebreid voedselweb. Dit is de oorspronkelijke biodiversiteit: het resultaat van zo’n tienduizend jaar evolutie in de Lage Landen. Elke boom- of struiksoort heeft een web van organismen om zich heen die leven van of een associatie vormen met die specifieke soort. Oude boskernen zijn ook waardevol vanwege hun oude bosbodem. De biodiversiteit in de bodem is zeer groot en vrijwel onbekend.

Leergang Autochtone bomen en struiken in Drenthe
Om dit groene erfgoed te behouden, biedt Landschapsbeheer Drenthe in 2023 en 2024 de leergang Autochtone bomen en struiken in Drenthe aan. Dit doen we in opdracht van provincie Drenthe. Deze leergang geeft handvaten en kennis om Drentse soorten te herkennen en in kaart te brengen. Ook leren deelnemers oude beheervormen en kenmerken van oorspronkelijke groeiplaatsen herkennen. Meer informatie hierover is te vinden op https://lbdrenthe.nl/leergang-autochtone-beplanting..