Gemengde Zangvereniging TONEGIDO bestaat 100 jaar

GASSELTE – Een klein berichtje in de krant, 100 jaar geleden, gaf aan dat op zondagavond 25 april 1926 zangvereniging TONEGIDO uit Gasselte werd opgericht. De vereniging startte met 60 leden. Veel meer stond er niet in het bericht te lezen, maar het geeft wel aan dat de gemengde zangvereniging uit Gasselte dit jaar 100 jaar bestaat.
“Over de eerste tien jaar weten we niet zoveel. Ons archief begint bij 1936”, zeggen voorzitter Jan Kamstra en secretaris Grietje Steenbergen. Met hen kijken we terug op een eeuw TONEGIDO. “Het krantenberichtje geeft wel aan dat we 100 jaar bestaan.”

Dat er voor die tijd al een zangvereniging is geweest, blijkt uit andere archieven. “In 1911 zou zangvereniging TOGIDO zijn opgericht. Die vereniging zou in 1925 ter ziele zijn gegaan. Drie leden waren het daar niet mee eens en zijn vervolgens begonnen met TONEGIDO”, zegt Kamstra. Steenbergen vult aan: “Tot Ons Nut En Genoegen Is Deze Opgericht. Dat is nog steeds de doelstelling van de vereniging. Het draait naast zingen vooral om plezier en gezelligheid. Dat valt ook te halen uit de jaarverslagen en de notulen.”

Kamstra bladert in een schriftje met harde kaft waarin in mooi handschrift jaarverslagen van de vereniging zijn geschreven. “De deelname aan de concoursen van de Bond van Koren keert in veel jaarverslagen terug. Daar waren ze altijd druk mee bezig en het bleek altijd spannend te zijn. De koren kregen tijdens deze concoursen punten, waarmee ze in bepaalde afdelingen werden ingedeeld. TONEGIDO is een aantal keren als eerste uit de bus gekomen. Deze competitie vindt nu niet meer plaats.”

De jaarlijkse uitvoeringen komen ook in de verslagen terug. “Voor de pauze werd er gezongen en na de pauze volgde een toneelstuk, uitgevoerd door de leden. Het volk kwam niet voor de zang, maar vooral voor het toneelstuk. En er was altijd bal na. Er is een periode geweest dat er vier uitvoeringen per jaar waren. Daar zaten avonden voor donateurs bij, maar ook een speciale avond voor ongehuwden”, zegt Steenbergen.

De huwelijkse staat was vaker onderwerp van gesprek bij de gemengde zangvereniging. “In de notulen stond bij de rondvraag de opmerking dat er altijd een vast clubje rond de kachel zat en dat anderen ook wel eens vooraan bij de kachel wilden zitten. Ook werd gevraagd waarom getrouwde vrouwen altijd achteraan moesten staan. De meisjes met de blote knietjes zaten altijd dicht bij de kachel, waardoor de getrouwde vrouwen ’s avonds met ijskoude voeten in het echtelijke bed kwamen. Bladzijden vol werden daarover geschreven”, blikt Kamstra terug.

De vereniging ging in de jaren negentig en in het begin van deze eeuw ook vaak op reis. Naar Polen, naar de partnergemeente van de voormalige gemeente Gasselte, Praag, Trier en Ameland. “Ook de verslagen van de jaarlijkse fietstocht zijn veel in het archief terug te vinden”, zegt de secretaris. “Het benadrukt de gezelligheid en de onderlinge band tussen de leden.”

De concoursen worden niet meer gehouden. “Tegenwoordig wordt gesproken van de Zangersdagen. Het aantal koren loopt terug, daarom zoekt de afdeling Drenthe nu ook samenwerking met de afdeling Groningen. TONEGIDO heeft momenteel 30 leden, wat ongeveer het gemiddelde is. We hebben een periode gehad met 40 leden. De gemiddelde leeftijd is nu 75 jaar. Het is lastig om verjonging in te zetten; dat was vroeger wel anders. In het verslag van 1944 staat een discussie over het toelaten van nieuwe leden. Men kwam toen op jonge leeftijd bij het koor. De toenmalige voorzitter waarschuwde dat als de toegang vrij zou zijn, dat er zo 30 leden bij zouden komen.  Daar zou je nu eens om moeten komen”, aldus de voorzitter.

Het blijkt ook dat de zangvereniging in oorlogstijd door bleef zingen. “Alleen in de periode van september 1944, toen de geallieerden het zuiden van het land binnenkwamen, tot aan de bevrijding werd er niet gezongen. Dat had te maken met de avondklok. Tijdens de mobilisatie in 1939 was het koor ook een stuk kleiner, omdat de mannen zich moesten melden voor militaire dienst”, vertelt Kamstra. Steenbergen vult aan: “Ook in de coronaperiode lagen de repetities en optredens stil. Dat was een rare periode. Toen het weer mocht, stonden we op anderhalve meter van elkaar te repeteren. Het koor werd gehalveerd en oefende in twee gedeelten.”

De bestuursleden hopen zaterdag wel op een volle zaal in De Trefkoel in Gasselte. Dan wordt vanaf 13.30 uur het 100‑jarige bestaan gevierd met een receptie en reünie. Oud-leden die niet bereikt zijn, zijn alsnog van harte welkom. Later volgen op 7 en 14 juni twee jubileumconcerten in Gasselte en Gasselternijveen.