Sympanie: ‘Van stof tot grondstof’

ASSEN – Aanschaffen, aandoen en weer wegdoen is nog steeds de norm. Soms is er zelfs van aandoen geen sprake meer en wordt kleding aangeschaft en ook direct weer weggedaan. De loodsen van de Stichting Sympanie aan de J.C. van Markenstraat in Assen liggen er vol mee. De stichting zonder winstoogmerk zamelt al ruim 30 jaar textiel in voor verschillende gemeenten en 30 jaar in de gemeente Aa en Hunze. Het 30-jarig jubileum was voor wethouder Richard Heling een mooie aanleiding om een kijkje te nemen bij het inzamelbedrijf. Maurits van der Kamp, adviseur Inzameling & Hergebruik, gaf hem een rondleiding door het bedrijf.

Maurits van der Kamp neemt wethouder Heling na een kop koffie mee naar de loods waar het textiel binnenkomt. ,,Er komen gemiddeld vijf vrachtwagens per dag.” De lading gaat op de transportband en komt terecht in de naastgelegen loods. Daar wordt een eerste schifting gedaan. Medewerkers splitsen de kleding op verschillende soorten, zoals winter- en zomerkleding. ,,We hebben in Nederland drie van deze inzamellocaties, in Eindhoven, Utrecht en Assen. Deze locatie is de grootste. We zamelen textiel in van de drie noordelijke provincies en soms als het nodig is ook vanuit Hardenberg en Zwolle. De stichting heeft in totaal ongeveer 60 medewerkers. Hier in Assen werken ongeveer tussen de 30 en 40 personen. Een deel daarvan heeft een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook werken er vluchtelingen uit Oekraïne.”

Af van het afdankdenken
Twee vluchtelingen uit Oekraïne laten de wethouder zien wat ze doen. Ze zijn sinds het begin van de oorlog met Rusland in Nederland en zijn blij dat ze hier kunnen werken. Een eindje verderop wordt de kleding meer op kwaliteit gesplitst. Er staan ook containers met schoenen opgesteld. ,,Het is de bedoeling dat de mensen hun schoenen met veters aan elkaar binden als ze in de textielcontainers worden gedaan. Maar dat gaat ook weleens mis en raken de schoenen van elkaar gescheiden. In de bakken liggen diverse soorten schoenen en laarzen, van bijna niet gedragen tot versleten exemplaren. ,,Ik kwam laatst in Utrecht een laars tegen met het prijkaartje er nog aan; 199 euro. Gelukkig kwam ik de andere even verderop ook tegen. Dat komt voor, maar meestal zien we kleding met prijskaartjes van een paar euro. Dat is goedkope kleding vanuit China dat bijvoorbeeld wordt verkocht bij de Primark en Shein. Het is goedkope kleding dat een paar keer of soms helemaal niet wordt gedragen en dan alweer wordt afgedankt. Het beste zou zijn als we dat niet meer zouden kopen, want de textielindustrie is een van de meest vervuilende industrieën die er is. Maar de mensen willen toch graag kopen, dus de voorraad afgedankt textiel blijft bestaan. We zullen af moeten van het afdankdenken”, zegt Van de Kamp.

Zinvolle bestemming
Sympanie probeert door het inzamelen van de kleding het textiel toch een zinvolle bestemming te geven. ,,We hebben in 2023 meer dan 12 miljoen kilo textiel ingezameld. Hiervan is 74 procent herdraagbaar, 19 procent wordt gerecycled en zeven procent is afgekeurd of vervuild textiel en restafval.”

Afvalscheiding
Dat laatste wil wethouder Heling ook zoveel mogelijk voorkomen bij de afvalscheiding in zijn gemeente. ,,In principe hoeft er geen textiel in de grijze container te komen”, geeft Van der Kamp aan. Mensen kunnen al hun afgedankte textiel en schoenen in de textielcontainers stoppen. Het is een fabeltje dat dit alleen goede kleding moet zijn. Ook kapotte kleding kan erin, want dat kunnen we weer recyclen. Het is wel de bedoeling dat de kleding in plastic zakken in de containers wordt gedaan, want anders kan het nat en vies worden en kunnen we er niets meer mee. En ook alleen kleding en overig huishoudelijk textiel, zoals beddengoed en handdoeken, want we komen van alles tegen”, vertelt Van der Kamp wijzend op de containers waar van alles in zit behalve kleding. Heling kijkt verbaasd naar de containers met alleen maar dvd’s. In andere containers zit elektrische apparaten en weer een ander zit vol met speelgoed.

Meer texteil ingezameld
Het inzamelen van textiel is de laatste tijd toegenomen. In de coronaperiode hadden we minder kleding nodig. Dat zie je terug. In de periode 2023 werd er in Aa en Hunze 5,7 procent meer textiel ingezameld dan in 2022. In de periode januari tot en met september 2024 werd maar liefst 22,5 procent meer ingezameld in vergelijking met dezelfde periode  van vorig jaar.  Dat stemt wethouder Heling tot genoegen, want zoals gezegd streeft hij ernaar dat er zo weinig mogelijk restafval wordt ingezameld. Goede afvalscheiding speelt daarbij een rol.

Uitdaging
De textielinzameling is voor Sympanie als stichting een manier om geld te verdienen voor haar goede doelen, maar de organisatie staat voor een extra uitdaging doordat de tweedehandskledingmarkt verzadigd raakt. De organisatie zet de tweedehandskleding af in Spanje, Turkije, Oost-Europa en Afrika, ,,China heeft Afrika ook ontdekt, waardoor men daar liever goedkope nieuwe kleding draagt, dan tweedehandskleding. De afzetmarkt is kleiner geworden. En ook de kringloopwinkels kunnen de kleding hier minder goed kwijt, waardoor bij ons de magazijnen vol liggen”, zegt Van der Kamp. ,,Het betekent niet dat mensen geen textiel meer in moeten leveren. We recyclen samen met partners het textiel. Zo wordt van spijkerbroeken isolatiemateriaal gemaakt. Dat materiaal is veel duurzamer dan glaswol. Voor de productie is veel minder energie nodig dan bij het produceren van glaswol. Ook maken we nieuwe garens. We hebben onlangs een extra investering gedaan waardoor de garens nog beter zijn. Het is nu ook mogelijk om bovenkleding en werkkleding daarvan te maken. Het zou mooi zijn als de gemeente de werkkleding af zou kunnen nemen”, zegt Van der Kamp terwijl hij de wethouder de garens en de kleding laat zien. ,,Maar we laten er ook sokken en tassen maken. En we houden ons ook bezig met chemisch recyclen. Dan ontstaat er een soort katoen, waarvan weer garens gemaakt kunnen worden. Deze methode is veel duurzamer dan het verbouwen van katoen. Dat is het mooie van het inzamelen van textiel. Sympany zal in 2024 naar verwachting ongeveer 15 miljoen kilo textiel inzamelen. Met het inzamelen besparen we 132.000.000 kilo CO2 en 8.300.000.000 liter water.”

Samenwerking
De adviseur Inzameling & Hergebruik is blij met de langdurige samenwerking met de gemeente Aa en Hunze en hoopt dat dit nog een tijd voortgezet kan worden. Voor wethouder Heling ging er een wereld open. ,,Ik hoop dat de inwoners hun afval nog beter gaan scheiden. Ik heb gezien dat er met gebruikt textiel mooie nieuwe dingen worden gedaan. En het is ook nog goed voor het milieu.”