Ambassadeurs voor schone lucht: ‘Denk aan je buur, even geen vuur’

AA EN HUNZE – Houtkachels veroorzaken steeds meer overlast. Mensen ervaren steeds meer hinder van de uitstoot van houtkachels. Vorig jaar kwamen er drie keer zoveel meldingen van overlast bij de Stookwijzer, onderdeel van het RIVM, binnen als in 2023. Om de overlast tegen te gaan stellen sommigen gemeenten een stookverbod in.

Birgit Huizinga uit Gieten heeft vier jaar geleden al bij de gemeenteraad van Aa en Hunze aan de bel getrokken om aandacht te vragen voor de houtstook. Een verzoek aan de raad om de gemeente aan te melden bij het Schone Lucht Akkoord is nog niet gehonoreerd. Voormalige wethouder Bas Luinge zegde wel toe om voorlichting te geven. Volgens Huizinga was de voorlichting vooral gericht op de manier van stoken. Ze ziet echter liever dat de voorlichting gaat om bewustwording te creëren over de schadelijkheid van houtrook op de gezondheid van iedereen.

Houtstook is de grootste bron van fijnstofuitstoot in Nederland. Houtkachels veroorzaken volgens het RIVM 23 procent van de uitstoot van fijnstof in Nederland. Dat is meer dan het wegverkeer in Nederland. Blootstelling aan fijnstof kan tot gezondheidsklachten leiden. Mensen met bestaande luchtwegaandoeningen (zoals astma, COPD), hart- en vaatziekten, ouderen en kinderen zijn gevoeliger voor houtrook. De uitstoot van houtstook bevat ook 75 procent van alle PAK’s in de lucht in Nederland en een grote hoeveelheid roet. ,,PAK’s zijn kankerverwekkende stoffen. De uitstoot is net als roken een sluipmoordenaar”, zegt de inwoonster van Gieten die in haar buurt omringd wordt door eigenaren met houtkachels. Ze is de afgelopen vier jaar met steeds meer mensen in contact gekomen die overlast van de uitstoot van kachels ervaren. ,,Mensen delen hun ervaringen. Mensen met kwetsbare longen komen in ademnood. Ze moeten steeds meer medicijnen slikken en het leidt soms tot opname in het ziekenhuis. Soms liggen mensen weken plat. In de wintermaanden vallen ze uit en zijn niet in staat om te werken. Als je met de hond wandelt ruik je de uitstoot van de houtkachels en ik ken mensen die niet meer buiten gaan sporten, fietsen of wandelen, want de houtrook slaat op je longen. Overal is houtrook. Mijn buurvrouw die astmapatiënt is ondervindt dit meteen. Maar ook gezonde longen worden belast. Wij ervaren steeds meer overlast. Er komen steeds meer stokers bij en ze stoken elke dag vaak al vanaf de ochtend. Je wordt op deze manier geleefd, want je kunt bijvoorbeeld je eigen huis niet meer fatsoenlijk luchten, vanwege de houtrook die dan naar binnen komt.”

Huizinga weet dat het gevoelig ligt. ,,Het is moeilijk om je buren erop aan te spreken dat ze overlast veroorzaken. Het leidt soms tot burenruzies en ik weet dat er in Gieten incidenten zijn geweest waar de wijkagent aan te pas moest komen.”

Agenten kunnen niet handhavend optreden omdat er geen juridisch kader is. En ook ontbreekt het vaak aan handhavers. In de gemeente Utrecht mag sinds 1 januari niet meer buiten gestookt worden. En in Amersfoort mogen inwoners sinds 1 oktober binnenshuis geen hout stoken als de website Stookwijzer.nu code rood of oranje aangeeft. Alle GGD’en waarschuwen voor de gevaren van houtstook op de volksgezondheid, want schoon stoken bestaat niet. ,,De gemeente Aa en Hunze heeft een zorgplicht voor de inwoners. Er zijn mogelijkheden om beleid te maken via de Omgevingsvisie. Meldingen van overlast komen uit de hele gemeente”, zegt Huizinga die met een groepje ambassadeurs voor schone lucht uit Aa en Hunze bewustzijn wil creëren voor de overlast die wordt veroorzaakt door houtkachels. ,,Er zijn eigenaren die rekening houden met hun buren wanneer ze wel of niet de kachel aansteken. Stokers zouden ook eens kunnen gaan informeren bij hun buren of ze last hebben van de rook. Niet iedereen durft aan de bel te trekken. Er is veel stil leed. Sta open voor een gesprek. Een vorm van naoberschap zeg maar. Stokers kunnen via stookwijzer ook de verwachtingen zien of de stookwijzer-app installeren met meldingen van code rood. Mensen die hinder ervaren kunnen dit ook melden op stookwijzer van het RIVM. Het zou fijn zijn als we een beetje begrip hebben voor elkaar.”

De ambassadeurs voor schone lucht zijn bereikbaar via ambassadeursvoorschonelucht@outlook.com. Alle meldingen worden vertrouwelijk behandeld.