Aardbevingsschade Ekehaar: ‘Er is sprake van willekeur’

EKEHAAR – De gevoelens tussen beide informerende commissievergaderingen lagen donderdagavond in het gemeentehuis in Gieten ver uit elkaar. Waar de leden van de Commissie Mijnbouwschade (CM) trots waren op de doorlopen procedure tijdens de schadeafhandeling in verband met de aardbeving veroorzaakt door gaswinning in het Eleveld gasveld, lieten de inwoners van De Broekstreek een heel ander geluid horen. Ze voelden zich niet gehoord en kunnen niet veel met de hoogte van de schadevergoeding, als ze die al kregen.

Moniek Drijver en Remmert Sluijter presenteerden voor de commissieleden van de gemeenteraad een soort van evaluatie. ,,De Commissie Mijnbouwschade geeft duidelijkheid over wat er met het huis van de schademelder aan de hand is – wat de oorzaak is van de schade – en dus wat men eraan kan doen om de schade te herstellen”, blikt Drijver terug. ,,De Commissie Mijnbouwschade neemt de bewijslast van de schademelder over. Dit bespaart de schademelder een gang naar de mijnbouwonderneming en of rechter. De schademelder hoeft daardoor geen eigen deskundige en advocaat in te schakelen. De mijnbouwonderneming is gebonden aan het advies van de commissie”, licht ze de procedure toe.

De Commissie Mijnbouwschade kreeg naar aanleiding van de aardbeving op 29 oktober 2023 met 2,2 op de schaal van Richter 66 meldingen binnen, waarvan er 54 uit het beoordelingsgebied van Ekehaar kwamen. 28 adressen zijn bezocht door een externe deskundige. Deze adressen hebben het proces helemaal doorlopen tot en met het definitieve advies. De andere melders zitten nog in het proces. Voor negen adressen is geen vergoeding geadviseerd omdat er geen oorzakelijk verband is aangetoond met de aardebeving. Voor 19 adressen zijn vergoedingen geadviseerd die tussen de 820 en 16.178 euro liggen. Volgen de commissie was er op advies van externe deskundigen sprake van lichte esthetische schade en niet van constructieve schade. ,,Er is vrijwel geen nieuwe schade ontstaan. Bestaande schades zijn soms verergerd. De schade is slechts gedeeltelijk toerekenbaar aan de beving. Dat is een lastige, want het is moeilijk door de schademelders te accepteren en ook het bedrag is te weinig om de volledige schade te herstellen. Maar je bent wel zelf verantwoordelijk voor de schade die er al was en het mijnbouwbedrijf is verantwoordelijk voor de verergering van de schade.”

Ander beeld bij schademelders

Een probleem bij de procedure is dat de Commissie Mijnbouwschade slecht 12 maanden terug mag kijken en oude schades hierdoor niet mee mag nemen. Dat was enige waar Drijver, die achter het proces staat, moeite mee heeft. ,,Die 12 maandentermijn blijft een discussiepunt. Daar lopen wij ook tegen aan. Er is een Kamerbrief verstuurd waarin de minister ook zegt: Daar moeten we het toch eens over hebben.”

De raadsleden vroegen zich ook of hoe betrouwbaar en onafhankelijk de externe deskundigen zijn die via een Europese aanbesteding zijn aangenomen. ,,Zij hebben geen enkel belang. Zij kunnen vrij en onafhankelijk onderzoek doen, daar durf ik mijn hand voor in het vuur te steken”, aldus Drijver.

De aardbeving bij Ekehaar is de eerste aardbeving waarvoor CM schadevergoedingen geadviseerd heeft. Drijver vergelijkt de commissie met een soort risicoverzekering: ,,Je bent er als er iets gebeurt, maar je hoopt dat het niet nodig is.” Ze prijst de deskundigheid van de onderzoekers, die ook nog eens door de commissie getoetst worden. Ze vindt de regeling een toegevoegde waarde. ,,Een regeling waar we naar eer en geweten voor staan.”

De inwoners van de Broekstreek keken wat minder positief tegen de regeling aan en lieten toen de vijf commissieleden waren vertrokken een ander geluid horen. Martijn Marree, de voorzitter van Dorpsbelangen De Broekstreek, had met kromme tenen zitten luisteren. ,,Kijk eens hoe goed wij het hebben gedaan. Maar je krijgt niets terug over hoe de bewoners zelf het hebben ervaren. Als je een advies krijgt dat er geen verband is met de aardebeving terwijl je wel scheuren in je muur hebt, dan doet dat wel wat met je.”

Jan Blok werkt een tijdje voor de Nationaal Coördinator Groningen, de instantie die belast is met de versterking van gebouwen in het aardbevingsgebied in en om Groningen. ,,Bij de schadeafhandeling in Groningen is geen sprake van een schuldvraag. Daar wordt de schade hersteld. Hier krijgen we een schadebedrag die de schade niet dekt. Als een scheur achter een radiator zit moet je de radiator van de muur afhalen, dat wordt niet meegenomen. Een tegelwand in de badkamer moet je helemaal vervangen en niet alleen de tegeltjes waar scheuren inzitten. Ik heb zelf geen schade vergoed gekregen, terwijl de buren om mij heen wel een vergoeding kregen en vergelijkbare schade hadden. Er is sprake van willekeur. Ik heb buren geholpen zienswijzen in te dienen. Daar krijg je geen enkele reactie op. Je mag voor akkoord tekenen, want anders krijg je niets. We worden absoluut niet serieus genomen.”

Zijn buurman Paul Hoekstra had 29 schadegevallen. ,,De meesten werden volgens de deskundigen veroorzaakt door trillingen van mechanisatie of het dichtslaan van een deur. Het rapport zit vol aannames. Ik heb vier schades vergoed gekregen, onder andere 45 euro voor een scheur waar ik een vuist door heen kan steken. Ik heb opheldering gevraagd, maar geen antwoord gekregen. Volgens een aannemer bedroegen de kosten van herstel van deze scheur tussen de 3500 en 5000 euro. Ik heb grote twijfels over de correctheid van de rapporten. Toch heb ik eieren voor mijn geld gekozen en heb getekend, waardoor ik nog 1100 euro kreeg. Je hebt geen keus, want anders moet je naar de rechter om te procederen tegen de NAM. En dan moet je als leek het tegendeel bewijzen van een duimendik rapport dat is opgesteld door ‘deskundigen’. Dat is David tegen Goliath.”

Zowel de inwoners als de raadsleden vinden dat de kosten van het opstellen van de adviezen en het schrijven van dikke rapporten niet opwegen tegen de uitgekeerde schades. De inwoners willen dan ook liever dat de kleine velden een vergelijkbare behandelingen krijgen als de schademeldingen die worden veroorzaakt door het Groninger gasveld. Er leeft een sterk gevoel van onrecht. De raad en ook burgemeester Anno Wietze Hiemstra kunnen zich hier wel in vinden. Hiemstra vindt het vreemd dat Sophie Hermans, Minister van Klimaat en Groene Groei, nog steeds niet is geweest. ,,Het gasveld Eleveld is het eerste kleine gasveld waarvoor schadevergoedingen zijn uitgekeerd voor aardbevingsschade. Maar niet tot tevredenheid. Het zal voor de minister goed zijn als ze haar licht op komt steken in het gebied. We zullen wel kritische punten aan het ministerie kenbaar gaan maken.” Rabbe Vedder, de voorzitter van deze vergadering, sluit zich hier namens de raadscommissie bij aan.