Droom wordt werkelijkheid voor Werkgroep Bewonersgeschiedenis

ROLDE - ,,Het begin was het lastigst”, herinnert Ton Pots, coördinator van de werkgroep bewoningsgeschiedenis van het Rolder Historisch Gezelschap zich om de bewoningsgeschiedenis van de kom van Rolde van de voormalige gemeente Rolde te onderzoeken. De werkgroep Bewoningsgeschiedenis van het Rolder Historisch Gezelschap begon in 2018 met deze enorme klus. Het onderzoeken van de bewoningsgeschiedenis van het oude gedeelte van het dorp Rolde. ,,Al veel eerder werd er bij de Historische Vereniging in Rolde over gesproken. Maar steeds was de conclusie: Begin er maar niet aan. En dat dachten wij ook in het begin”, zegt Pots. ,,Verzuchtingen als Waar beginnen we aan en dit wordt nooit wat of hier word ik hartstikke gek van, klonken regelmatig in onze ruimte in Mfc De Boerhoorn in Rolde.”

De werkgroep telde in eerste instantie vijf leden, later uitgebreid tot een groep van acht leden: Ton Pots, Harm Jan Tinge, Emmie Suichies, Lineke Poutsma, Joop Lijfering, Geert Bos, Tiennes Ottens en Jan Boelens. Allemaal vrijwilligers die uit verleden en heden veel van het dorp Rolde weten. Het gaat onder andere om een bankmedewerker, een onderwijzer, een postbode en een cafébazin. Waar vind je zo’n stel om de geschiedenis van het eigen dorp te ontrafelen. En een club die het goed met elkaar kan vinden en bovenal erg gemotiveerd met de klus bezig is. Na het afhaken van Emmie Suichies, die als oud-postbode veel van het dorp weet, zijn ze nu nog met z’n zevenen. 

,,We begonnen gelukkig niet met een leeg bureau. Een aantal jaren geleden was Roelof Marring al bezig geweest met de bewoningsgeschiedenis van Rolde van voor 1830. Maar dan, hoe verder? Een geweldige uitdaging, een megaklus, daar was iedereen het wel over eens”, blikt Pots terug. 

,,Een heel erg lastig aspect is dat in de gemeente Rolde omstreeks 1930 pas de huidige straatnamen met huisnummers zijn ingevoerd. Daarvoor had ieder huis in Rolde een A- nummer. De buitendorpen van de oude gemeente Rolde hadden B- en C-nummers. Tot overmaat van ramp kwamen we erachter dat bij iedere volkstelling die om de 10 jaar plaatsvond de woning een ander nummer kreeg.”

Wat volgens de werkgroep ook erg vervelend was, was dat er ook nadat de woningen huisnummers hadden er hernummeringen hebben plaatsgevonden. ,,Zoals bij de Gieterstraat, Grolloërstraat, Hoofdstraat en bij meer straten bleek dat de huisnummers in de loop der tijd zijn gewijzigd. Dit gaat zelfs zover dat een aantal woningen van straat zijn veranderd.”

 In het begin waren er volgens de werkgroepleden veel onduidelijkheden. ,,Allereerst hoe beginnen we? En het belangrijkste punt: Waar vinden we de bewoningsgegevens met bijbehorende persoonsgevens?”

 Ook werd de werkgroep al vrij snel geconfronteerd met de privacywetgeving en hoe toegankelijk en publieksvriendelijk zijn de verschillende data en informatiebronnen. ,,De eerste tijd was er niet het vertrouwen dat we uiteindelijk tot een betrouwbaar resultaat zouden komen, dit kwam pas nadat de werkgroep zicht kreeg waar ze de benodigde te gebruiken informatie konden vinden. Ook erg belangrijk dat er vrij snel de nodige structuur in het werk en in de werkgroep kwam”, leg Pots uit. 

De werkgroep ging zoeken in de diverse archieven, zoals het eigen RHG-archief, het archief van de Gemeente Aa en Hunze en het Drents Archief. Daarnaast werden data van het kadaster, data Alle Drenten van het Drents Archief, de oude kranten in Delpher, begraafplaatsen in Graftombe, overlijdensberichten in Mensenlinq en veel overige Genealogiesites geraadpleegd. En de werkgroep is blij met de informatie van de huidige inwoners van Rolde en van oud-Roldenaren. ,,Ook van oud-inwoners die al jaren niet meer in Rolde wonen. Zelfs in het buitenland, onder andere in Zweden is nog informatie ingewonnen. En we gingen bij de deuren langs”, vertelt Pots. 

Maar nu ruim vijf jaar later, na heel veel uren werk, omgerekend zijn er zeker in al die jaren meer dan 2000 mandagen aan besteed, komt er zicht op een (eind)resultaat. ,,Ondanks allerlei problemen en ook teleurstellingen van mensen, maar ook van instanties die niet wilden meewerken zijn de inventarisaties voor het grootste gedeelte afgerond. Inhoudende dat van ongeveer 500 woningen verdeeld over 28 straten de bewoningsgeschiedenis vanaf de 18^e eeuw tot heden is uitgezocht en wordt vastgelegd. In Rolde stonden in 1880 ongeveer 140 woningen nu zijn dat er ongeveer 500.” 

Na de zomervakantie is de werkgroep begonnen om nog ontbrekende gegevens te achterhalen. ,,Hierbij moet worden aangetekend dat het niet zal lukken alle in Rolde woonachtige mensen met name in de periode voor 1930 aan de juiste woonplek toe te wijzen. In het eindresultaat zullen hiaten zitten. Maar we doet onze uiterste best dit tot een minimum te beperken.”

Hierna gaat de werkgroep bezig met het verder uitwerken, controleren en updaten van de omschrijvingen. Ook wordt al gekeken op welke wijze de uitgewerkte resultaten aan een breder publiek kunnen worden gepresenteerd. Hierbij speelt ook de wet op de privacybescherming een belangrijke rol. Over eventuele verdere data en planning van dit laatste kan vooralsnog geen nadere informatie worden gegeven.

De werkgroep is iedere maandagavond actief in het RHG-kantoor in de Boerhoorn. Mensen met interesse in het werk van de werkgroep of iets willen weten over de bewoningsgeschiedenis van de eigen woning of een andere woning kunnen bij de werkgroep binnenlopen. Ook kan men een mail sturen naar bewonersgeschiedenis@rhg-rolde.nl. Informatie over de RHG is te vinden op de website www.rhg-rolde.nl. 

Bewoningsgeschiedenis Rolde

Rolde heeft een rijke historie en ook van de woningen met haar bewoners zijn veel herinneringen. Er is veel over te vertellen. Ieder huis heeft zijn eigen verhaal. Doorsnee burgers maar ook op politiek-, maatschappelijk-, sport-, kunst- op allerlei gebied woonden er bekende Nederlanders in Rolde.

Gieterstraat 9 (Een voorbeeld)
Het huis De Boerdennen is gebouwd in 1848/1849. Aalt Willem van Holthe en zijn echtgenote Geertruida Agnes barones van Dedum waren de eerste bewoners. Willem van Holthe was van 1812 tot 1846 burgemeester van Dwingeloo. Hij woonde daarvoor in Dwingeloo op de havezathe Oldengaard en was eigenaar van het landgoed Rheebruggen bij Dwingeloo. Hier woonden later Hendrik van der Wijck en Anna Geertruda van Holthe tot Echten. Burgemeester Van der Wijck vond dat de woning te weinig uitstraling had voor een burgemeester en hij vergrootte de woning in 1890 met een extra verdieping. Ook kunstschilder Willem Hamel woonde er. Hij had als bijnaam Willem Schaap. Pieter Wepkes Feenstra gepensioneerd dominee woonde er met drie dochters. Feenstra was de eerste Roldenaar met een kerstboom in de kamer.
Van 1941 tot 1946 was het Distributiekantoor van de voormalige gemeente Rolde hier gevestigd. Na de oorlog hebben Hendrik Komduur, postkantoorhouder in Rolde en Hendrik Wesseling, directeur van de Boerenleenbank in Rolde hier nog enige tijd gewoond. Na de oorlog was het eerst een dubbele woning maar vanaf 1969 is het een enkele woning.